دبیرکل خانه تعاونگران ایران در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، با تأکید بر ضرورت بازتعریف نقش تعاون در اقتصاد کشور گفت: تعاون امروز بیش از آنکه با کمبود قانون مواجه باشد، با مسئله هویت، اعتماد، فقدان برنامه و ضعف در پایش عملکرد مواجه است و باید از تأسیس تعاونی به سمت حل مسئله حرکت کند.
علی حسین شهریور با اشاره به اینکه هفته تعاون نباید صرفاً به ارائه آمار تعداد تعاونیها و برگزاری برنامههای مناسبتی محدود شود، اظهار کرد: امروز باید یک سؤال جدی و متفاوت مطرح کنیم؛ تعاون در اقتصاد ایران دقیقاً کدام مسئله واقعی مردم را حل میکند؟
وی افزود: اگر تعاونی بتواند برای جوانی که به دنبال شغل است، روستایی که با مشکل بازار و سرمایه مواجه است، خانواری که دغدغه مسکن دارد، تولیدکنندهای که به منابع مالی دسترسی ندارد یا مصرفکنندهای که با افزایش هزینهها مواجه است، راهحل ارائه کند، آن زمان میتوان گفت تعاون در متن اقتصاد و زندگی مردم حضور دارد.
شهریور ادامه داد: سالهاست درباره افزایش سهم تعاون از اقتصاد، توسعه تعاونیها و تحقق سهم 25 درصدی صحبت میکنیم؛ اما تعداد تعاونیها بهتنهایی شاخص توسعه تعاون نیست. ممکن است تعداد تعاونیها افزایش پیدا کند، اما اگر ارزش اقتصادی، اشتغال پایدار، بهرهوری و رفاه اعضای آنها افزایش نیابد، نمیتوان این اتفاق را موفقیت واقعی بخش تعاون دانست.
وی تأکید کرد: البته نباید تصویری یکدست و منفی از بخش تعاون ارائه کنیم؛ تعاون در برخی حوزهها عملکرد قابل قبولی داشته و نمونههای موفقی از اشتغالزایی، تولید، تأمین و خدمات در کشور وجود دارد، اما در برخی حوزهها نیز از ظرفیت واقعی خود فاصله گرفته است. یکی از دلایل مهم این وضعیت، فقدان یک برنامه منسجم برای توسعه بخش تعاون و مهمتر از آن، ضعف در پایش و ارزیابی مستمر عملکرد تعاونیهاست.
وی افزود: در بسیاری از موارد، تعاونی با هدف مشخصی شکل میگیرد، اما بعد از تأسیس، کمتر بررسی میشود که آیا به هدف خود رسیده، چه میزان ارزش اقتصادی ایجاد کرده و چه خدمتی به اعضای خود ارائه داده است. برای مثال، تعاونیهای مسکن با هدف ایجاد مسکن شکل میگیرند، اما اگر تعداد واحدهای ساخته شده، میزان رضایت اعضا و استمرار فعالیت آن بهصورت مستمر پایش نشود، خیلی دیر متوجه میشویم که تعاونی از اهداف اولیه خود فاصله گرفته است.
شهریور تصریح کرد: تعاون نیازمند یک نظام پایش عملکرد است؛ باید برای تعاونیها شاخصهای روشن تعریف شود و عملکرد آنها بهصورت دورهای مورد ارزیابی قرار گیرد. بر اساس همین ارزیابی باید مشخص شود که کدام تعاونی نیازمند حمایت، کدام نیازمند اصلاح و کدام نیازمند ادغام یا توقف فعالیت است. نمیتوان صرفاً به دلیل اینکه یک مجموعه عنوان تعاونی دارد، حمایت از آن را برای همیشه ادامه داد.
دبیرکل خانه تعاونگران ایران با بیان اینکه یکی از مسائل جدی امروز بخش تعاون، بحران هویت است، تصریح کرد: در فلسفه تعاون، عضو صرفاً مشتری یا سهامدار نیست؛ عضو، مالک و ذینفع اصلی تعاونی است. اما در بخشی از تعاونیها، این رابطه تضعیف شده و عضو عملاً نقشی در تصمیمگیری، نظارت و حتی تعیین مسیر اقتصادی تعاونی ندارد.
وی گفت: وقتی عضو احساس نکند که تعاونی متعلق به اوست، مشارکت کاهش پیدا میکند؛ وقتی شفافیت وجود نداشته باشد، اعتماد آسیب میبیند و وقتی مدیریت حرفهای نباشد، تعاونی از یک نهاد مشارکتی به یک بنگاه معمولی تبدیل میشود که فقط عنوان تعاونی را یدک میکشد.
شهریور تأکید کرد: بازسازی اعتماد اعضا باید یکی از اولویتهای اصلی کنشگران بخش تعاون باشد. تعاونی موفق تعاونیای نیست که فقط مجمع عمومی برگزار کند و صورتهای مالی داشته باشد؛ تعاونی موفق، تعاونیای است که اعضای آن میدانند سرمایهشان کجاست، تصمیمها چگونه گرفته میشود، چه ارزشی برای آنها ایجاد شده و در آینده چه منافعی نصیب آنها خواهد شد.
وی با اشاره به ضرورت تغییر نگاه سیاستگذاران افزود: باید از این سؤال که چند تعاونی داریم؟ عبور کنیم و بپرسیم چند مسئله را با مدل تعاونی حل کردهایم؟ این تغییر سؤال میتواند نقطه آغاز تحول در سیاستگذاری بخش تعاون باشد.
شهریور خاطرنشان کرد: تعاونیها باید مسئلهمحور، تخصصی، شفاف، حرفهای و متکی بر فناوری باشند. تعاونی باید بتواند سرمایههای خرد مردم را تجمیع کند، مهارت و اشتغال ایجاد کند، زنجیره تولید را تکمیل کند، دسترسی به بازار و منابع مالی را بهبود دهد و بخشی از مسائل اقتصادی و اجتماعی کشور را با مشارکت مردم حل کند.
وی تصریح کرد: تعاون نباید صرفاً یک شکل حقوقی برای فعالیت اقتصادی باشد؛ تعاون باید یک مدل برای مشارکت مردم در حل مسائل اقتصادی کشور باشد. اگر این نگاه حاکم شود، حتی موضوع سهم 25 درصدی تعاون نیز از یک هدف کمی و آماری به یک نتیجه طبیعی تبدیل خواهد شد.
وی در پایان گفت: هفته تعاون فرصت مناسبی است تا به جای تکرار شعارهای همیشگی، یک پرسش متفاوت را در برابر خود قرار دهیم: اگر امروز قرار باشد با ظرفیت تعاون فقط یک مسئله مهم کشور را حل کنیم، آن مسئله چیست؟ پاسخ به همین سؤال میتواند مسیر آینده تعاون را مشخص کند.
شهریور افزود: اگر بخواهیم صریح باشیم، بخش تعاون امروز بیش از آنکه از بیرون تهدید شود، از درون در معرض فرسایش است. تکرار حرفهای همیشگی، برگزاری برنامههای مناسبتی بدون خروجی مشخص، فقدان برنامه عملیاتی و قابل سنجش و انفعال بخشی از کنشگران اصلی این حوزه، بهتدریج سرمایه اجتماعی تعاون را تحلیل میبرد.
وی افزود: اگر قرار باشد همچنان از مشکلات گذشته بگوییم اما برای حل آنها برنامه، حمایت طلبی، مطالبهگری، پایش و اقدام مؤثر نداشته باشیم، نباید از کمرنگ شدن جایگاه تعاون در اقتصاد کشور تعجب کنیم.
انتهای پیام/