به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهد،منوچهر متکی،نماینده مردم تهران در مجلس و وزیر امور خارجه دولت نهم و دهم در دوره آموزشی-تشکیلاتی مدرسه حکمرانی گام دوم که به همت جامعه اسلامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزارشد،با تشریح مؤلفههای قدرت ملی و نقش دیپلماسی در تأمین منافع کشور، اظهارکرد: اگر بنا باشد تحولات خارجی را بررسی و به یک طرف بگوییم چه اتفاقی در حال رخ دادن است، محصول این کار باید پیشبینی وقوع یا عدم وقوع یک حادثه باشد. این مهمترین کار یک دیپلمات و در مجموع دستگاه دیپلماسی است.
وی افزود: پس از پیشبینی، باید بررسی شود اتفاقی که قرار است رخ دهد، در جهت منافع ماست یا خیر؛ اگر به نفع کشور است، باید به تحقق آن کمک کنیم و اگر در جهت منافع ملی نیست، باید تلاش کنیم از وقوع آن جلوگیری شود. این معیار میتواند بهعنوان یک سنگ محک برای ارزیابی عملکرد دیپلماسی کشور در بحرانها و حوادث مختلف مورد استفاده قرار گیرد.
قدرت ملی حاصل همافزایی همه ظرفیتهای کشور است
متکی با اشاره به مفهوم قدرت ملی، بیان کرد: قدرت ملی حاصل برآیند و همافزایی همه ظرفیتهایی است که در یک جامعه و کشور وجود دارد. تاریخ، جغرافیا، اقتصاد، فرهنگ، زبان و ادبیات، قدرت نظامی، دیپلماسی، حضور و نقشآفرینی بینالمللی، قدرت سیاسی و کیفیت حکمرانی، همگی در کنار یکدیگر قدرت ملی کشور را شکل میدهند.
وزیر امور خارجه دولت نهم و دهم تصریح کرد: یکی از خطاهایی که ممکن است در تحلیل قدرت ملی رخ دهد، این است که مؤلفههای قدرت را در عرض یکدیگر و حتی در تعارض با هم ببینیم؛ در حالی که این مؤلفهها باید در کنار یکدیگر و در راستای همافزایی ملی به کار گرفته شوند.
وی با اشاره به دو مؤلفه میدان و دیپلماسی گفت: در سالهای اخیر تلاش شد این دو مؤلفه در برابر یکدیگر قرار داده شوند، در حالی که قدرت نظامی و میدان و همچنین قدرت دیپلماسی و نقش بینالمللی، هر دو بخشی از قدرت ملی جمهوری اسلامی ایران هستند و باید در خدمت یکدیگر قرار گیرند.
میدان و دیپلماسی در دولت سیزدهم به مسیر همافزایی بازگشت
متکی ادامه داد: در دورهای که شهید حاج قاسم سلیمانی بیشترین نقش را در تحولات منطقه داشت، این دوگانهسازی به شکل جدی مطرح شد و من همان زمان نیز نسبت به ظلمی که با جدا کردن میدان و دیپلماسی از یکدیگر به ایشان شد، اعتراض کردم.
وی افزود: خوشبختانه در دولت سیزدهم و در دوره وزارت شهید حسین امیرعبداللهیان، این دو مؤلفه دوباره در مسیر همافزایی قرار گرفتند و میدان و دیپلماسی در کنار یکدیگر حرکت کردند.
متکی با بیان اینکه در شرایط جنگی باید از همه ظرفیتهای قدرت ملی استفاده شود، اظهار کرد: در جنگ، همه ظرفیتهای کشور، از مدیریت کشور و قوای سهگانه گرفته تا توان نظامی، دیپلماسی و ظرفیت اجتماعی، باید در خدمت منافع و امنیت ملی قرار گیرد.
دولت در تأمین نیازهای اساسی کشور در دوران جنگ عملکرد قابل توجهی داشت
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی با اشاره به هفته دولت گفت: در جنگهای اخیر و فضای میان آنها، دولت در زمینه تأمین نیازهای اساسی کشور از جمله کالاهای اساسی، دارو، تجهیزات پزشکی و نهادههای دامی اقدامات قابل توجهی انجام داد.
وی ادامه داد: موضوعاتی مانند گرانی، گرانفروشی و احتکار مسائل جداگانهای هستند که باید برای آنها تدبیر و با تخلفات برخورد شود، اما در حوزه تأمین نیازهای روزمره مردم، دولت مسئولیت مهمی بر عهده داشت و عملکرد آن در این بخش قابل توجه است.
مردم، میدان و دیپلماسی؛ سه ضلع قدرت ایران در جنگ
متکی با اشاره به نقش مردم در تحولات اخیر کشور بیان کرد: در جنگ، سه بخش بیش از سایر مؤلفهها خودنمایی کردند؛ میدان، دیپلماسی و مردم.
وی افزود: حضور مردم در خیابانها و بهویژه حضور گسترده آنان در تشییع پیکر شهدای جنگ، پیام مهمی برای دشمن داشت. این حضور نشان داد که مردم ایران در کنار نظام و رهبری ایستادهاند و از آرمانها و امنیت کشور دفاع میکنند.
نماینده مردم تهران ادامه داد: این حضور گسترده مردمی آنقدر اثرگذار بود که حتی محاسبات دشمن را تحت تأثیر قرار داد و نشان داد سرمایه اجتماعی یکی از عناصر مهم قدرت ملی ایران است.
متکی: مذاکره اول با آمریکا باید به پیشبینی وقوع جنگ منجر میشد
وزیر امور خارجه دولت نهم و دهم با اشاره به مذاکرات ایران و آمریکا اظهار کرد: مأموریت اولیه هر دستگاه دیپلماسی این است که با استفاده از تعاملات و مذاکره، از وقوع جنگ جلوگیری کند. اگر جنگی رخ داد نیز دیپلماسی باید برای پایان دادن به جنگ و در صورت فراهم بودن شرایط، برای ایجاد صلح و توافق وارد عمل شود.
وی افزود: دستگاه دیپلماسی ایران در مذاکرات اخیر با طرف آمریکایی در بخشی از مسیر عملکرد مثبتی داشت؛ چراکه مذاکرهکنندگان در برابر خواستههایی که میتوانست اهداف سیاسی آمریکا را محقق کند، تمکین نکردند.
متکی در عین حال گفت: اما انتظار میرفت از دل چند دور مذاکره، این واقعیت نیز استخراج شود که هدف آمریکاییها مذاکره واقعی نیست و مذاکره میتواند پوششی برای اقدامات بعدی باشد. این بخش از پیشبینی که یکی از مهمترین وظایف دستگاه دیپلماسی است، بهدرستی انجام نشد و در نهایت جنگ اتفاق افتاد.
میدان، توان دفاعی ایران را به رخ دشمن کشید
متکی با اشاره به عملکرد نیروهای مسلح در جنگ اخیر بیان کرد: توان دفاعی کشور حاصل سالها مدیریت و سرمایهگذاری در حوزه دفاعی و حرکت به سمت خودکفایی و درونزایی است؛ رویکردی که با هدایت فرماندهی معظم کل قوا دنبال شده است.
وی گفت: تجربه جنگ تحمیلی نشان داد که کشور نمیتواند امنیت خود را به تجهیزات و امکانات دیگران وابسته کند و همین تجربه موجب شد راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی بر پایه خودکفایی و اتکا به ظرفیتهای داخلی شکل بگیرد.
نماینده مردم تهران ادامه داد: آنچه در جنگ اخیر رخ داد، بخشی از این ظرفیت را نشان داد و دشمن دریافت که نمیتواند صرفاً با اتکا به برتری هوایی و توان نظامی خود، اهدافش را در ایران محقق کند.
متکی: آمریکا در مذاکرات دوم نیز به دنبال خرید زمان بود
وی با اشاره به مذاکرات بعدی گفت: پس از آنکه آمریکا و رژیم صهیونیستی به اهداف خود در جنگ نرسیدند، بار دیگر موضوع مذاکره و آتشبس مطرح شد.
متکی افزود: در این مرحله نیز مذاکرهکنندگان ایرانی در برابر طرح پیشنهادی آمریکا که بخش قابل توجهی از آن در راستای منافع واشنگتن بود، ایستادگی کردند و آن را نپذیرفتند؛ این بخش را میتوان از نقاط مثبت عملکرد دیپلماسی کشور دانست.
وی تصریح کرد: در ادامه، طرحی از سوی مذاکرهکنندگان ایرانی ارائه شد که بخش عمده آن تأمینکننده منافع ایران بود. با این حال، مسئله اصلی این بود که آیا طرف آمریکایی اساساً قصد اجرای توافق را دارد یا خیر.
نباید در دام مذاکرههای بدون مابهازا گرفتار شویم
متکی با انتقاد از تداوم مذاکرات بدون دریافت امتیازات عملی از طرف مقابل اظهار کرد: مذاکره فینفسه بد نیست و گفتوگو میتواند یک ابزار مهم دیپلماسی باشد، اما نباید وارد مذاکرههایی شویم که هیچ مابهازایی برای کشور ندارد.
وی تأکید کرد: نباید مرتباً از یک کشور واسطه به کشور دیگری برویم و از آنها بخواهیم آمریکا به تفاهمی که امضا کرده پایبند بماند. اگر آمریکا قرار است به تعهدات خود عمل کند، باید نشانههای عملی آن را ببینیم.
نماینده مردم تهران افزود: اگر قرار است توافقی صورت گیرد، باید اجرای بخشی از تعهدات طرف مقابل پیش از ورود به مراحل بعدی مذاکره قابل مشاهده باشد. صرف امضا، بیانیه و وعده نمیتواند تضمینکننده منافع ملی باشد.
متکی: دوگانه جنگ و صلح مصنوعی است
وی با تأکید بر اینکه جامعه نباید درگیر دوگانههای مصنوعی شود، گفت: اینکه عدهای را طرفدار جنگ و عدهای را طرفدار صلح بدانیم، دوگانه دقیقی نیست. هیچکس عاقلانه خواهان جنگ نیست، اما در عین حال، صلحی که حقوق و منافع ملت را تأمین نکند نیز قابل قبول نیست.
متکی ادامه داد: مطالبه مردم در شرایط کنونی روشن است؛ خونخواهی شهدا، حفظ عزت و اقتدار کشور، تأمین حقوق ملی، تعیین تکلیف مسائل مربوط به تنگه هرمز، دریافت غرامت و بازگشت سرمایههای مردم، از جمله مطالباتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
دیپلماسی باید عزت، حکمت و مصلحت را همزمان دنبال کند
وزیر امور خارجه دولت نهم و دهم با تأکید بر ضرورت حرفهایگری در سیاست خارجی اظهار کرد: دیپلماسی دو مؤلفه مهم دارد؛ نخست جهتگیری صحیح و دوم حرفهای بودن. ممکن است یک دیپلمات از نظر حرفهای بسیار توانمند باشد، اما اگر جهتگیری درستی نداشته باشد، نتیجه مطلوب حاصل نمیشود. از سوی دیگر، جهتگیری درست بدون توانایی حرفهای نیز نمیتواند سیاست خارجی را به نتیجه برساند.
وی افزود: سیاست خارجی باید بر مبنای عزت، حکمت و مصلحت پیش برود. عزت یعنی دیپلمات خود را در جایگاه التماس قرار ندهد؛ حکمت یعنی همه جوانب تصمیم را ببیند و مصلحت یعنی منافع ملی را در تصمیم نهایی لحاظ کند.
روابط با همسایگان به معنای پذیرش همه سیاستهای آنان نیست
متکی در پاسخ به پرسشی درباره سیاست ایران در قبال افغانستان و طالبان گفت: جمهوری اسلامی ایران از معدود کشورهایی است که با تعداد زیادی از کشورها مرز مشترک دارد و یکی از اصول درست سیاست خارجی، حفظ حسن همجواری و تعمیق روابط با همسایگان است.
وی افزود: داشتن رابطه با یک کشور همسایه به معنای پذیرش همه سیاستها و ماهیت حکومت آن کشور نیست. روابط خارجی مجموعهای از مناسبات و مواضع مشترک و در برخی موارد اختلافی است و کشورها میتوانند ضمن حفظ رابطه، درباره موضوعات مورد اختلاف نیز مواضع خود را بیان کنند.
متکی درباره طالبان تصریح کرد: در موضوع افغانستان، گزینه جنگ انتخاب نشد و این تصمیم در سطح عالی کشور اتخاذ شده است. در عین حال، ایران مطالبات مشخصی از حاکمان افغانستان دارد؛ از جمله تشکیل حکومتی فراگیر که اقوام و مذاهب مختلف را در ساختار حکمرانی مشارکت دهد.
وی مسائل مربوط به آب و دیگر موضوعات مرتبط با منافع ملی ایران را از دیگر محورهای مورد مطالبه جمهوری اسلامی از افغانستان دانست و گفت: اینکه با یک همسایه وارد تخاصم نشویم، به معنای چشمپوشی از اقدامات خلاف منافع ایران نیست.
نباید تصور کنیم تغییر رئیسجمهور آمریکا بهتنهایی مشکل ایران را حل میکند
نماینده مردم تهران در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت دموکراتها و جمهوریخواهان آمریکا گفت: نباید تصور کرد با تغییر رئیسجمهور آمریکا، سیاست این کشور در قبال جمهوری اسلامی بهطور بنیادین تغییر خواهد کرد.
متکی افزود: آمریکا ساختارها و مراکز تصمیمسازی متعددی دارد و سیاست خارجی این کشور صرفاً توسط رئیسجمهور تعیین نمیشود. بنابراین مسئله اصلی برای ایران، شخص ترامپ یا یک حزب خاص نیست؛ بلکه سیاست کلی آمریکا در قبال جمهوری اسلامی است.
وی در عین حال تأکید کرد: شکست سیاستهای ترامپ و جریان حاکم بر آمریکا میتواند برای تصمیمگیران آینده این کشور یک پیام روشن داشته باشد؛ اینکه فشار، تهدید و جنگ علیه ایران نمیتواند اهداف واشنگتن را محقق کند.
فریاد زدن، کافی نیست؛ باید برای اصلاح مسیر راهکار داشت
متکی در پاسخ به انتقاد یکی از دانشجویان درباره نقش جریانهای داخلی در سیاست خارجی نیز گفت: وجود دیدگاههای متفاوت درباره شیوه کشورداری و سیاست خارجی، واقعیتی است که از ابتدای انقلاب وجود داشته است و جریانهای سیاسی مختلف نیز در مقاطع مختلف با رأی مردم مسئولیت گرفتهاند.
نماینده مردم تهران در مجلس با بیان اینکه نقد عملکرد دولت و دستگاه دیپلماسی حق دانشجویان و جامعه است، تصریح کرد: اعتراض و بیان نارضایتی یک بخش از کار است، اما مهمتر از آن، این است که بدانیم چه باید کرد.
وزیر امور خارجه دولت نهم و دهم خاطرنشان کرد: کشورداری کار سادهای نیست. کسی که در جایگاه تصمیمگیری قرار میگیرد باید علاوه بر خشم و مطالبهگری، پیچیدگیهای تصمیمات ملی را نیز در نظر بگیرد.
متکی افزود: در دیپلماسی نیز علاوه بر جهتگیری درست، حرفهایگری ضروری است و اگر یکی از این دو وجود نداشته باشد، نمیتوان انتظار داشت سیاست خارجی به نتیجه مطلوب برسد.
در شرایط کنونی باید با چشم باز وارد هر مذاکرهای شویم
وی با اشاره به تجربه مذاکرات اخیر تأکید کرد: من به مذاکرهکنندگان کشور اعتماد دارم و برای موفقیت آنها دعا میکنم، اما طرف مقابل، آمریکا، سابقه طولانی در خلف وعده و تلاش برای تحمیل خواستههای خود دارد.
متکی گفت: به دوستان خود در دستگاه دیپلماسی نیز تأکید کردهام که دو چشم دارید، دو چشم دیگر قرض کنید و با دقت بیشتری رفتار طرف مقابل را زیر نظر بگیرید.
وی ادامه داد: اگر قرار است مذاکرهای انجام شود، باید با عزت، حکمت و مصلحت باشد و پیش از آن نیز باید روشن شود که طرف مقابل برای اجرای تعهدات خود چه اقدام عملی انجام داده است.
مردم باید بدانند دیپلماسی در خدمت منافع ملی است
نماینده مردم تهران در پایان اظهار کرد: دستگاه دیپلماسی باید به مردم نشان دهد که چه تهدیدهایی را شناسایی کرده، چه فرصتهایی را به دست آورده و برای جلوگیری از تحقق برنامههای دشمن چه اقداماتی انجام داده است.
وی تأکید کرد: دیپلماسی زمانی موفق است که هم بتواند از وقوع یک تهدید جلوگیری کند و هم در صورت وقوع بحران، مسیر پایان آن را در جهت منافع ملی کشور مدیریت کند. این همان سنگ محکی است که میتوان با آن عملکرد دستگاه دیپلماسی را سنجید.
انتهای پیام/282