به گزارش خبرگزاری تسنیم از گرگان، اینچهبرون سالها به عنوان یک گذرگاه مرزی در شمال شرق کشور شناخته میشد؛ نقطهای در حاشیه نقشه تجارت ایران که بیشتر نقش عبوری داشت تا نقشآفرین. اما امروز، تصویر این منطقه در حال تغییر است؛ تغییری آرام اما پیوسته که از دل پروژههای زیرساختی، حضور سرمایهگذاران و توسعه تدریجی شبکههای لجستیکی و گمرکی بیرون آمده است.
منطقه آزاد اینچهبرون اکنون در نقطهای ایستاده که میتوان آن را «مرحله گذار از مرز به مزیت اقتصادی» نامید؛ مرحلهای که اگرچه هنوز با چالشهای جدی زیرساختی، مالی و نهادی مواجه است، اما نشانههای یک تحول جدی در آن قابل مشاهده است.
بررسی میدانی از زون صنعتی، محدوده گمرکی، مرکز پلاکگذاری خودرو، پروژههای لجستیکی و طرحهای خدماتی نشان میدهد بخش مهمی از زیرساختهای پایه منطقه آزاد اینچهبرون وارد مرحله اجرا شده است.
پروژههایی که سالها در سطح طرح و مطالعه باقی مانده بودند، اکنون در قالب عملیات عمرانی فعال شدهاند؛ از جمله توسعه مرکز لجستیک STG، زیرساختهای حملونقل ترکیبی، شبکههای انرژی و طرحهای پشتیبان گمرکی.
به گفته مسئولان، هدف اصلی این اقدامات، ایجاد یک زنجیره کامل از «تولید تا صادرات» در نقطه مرزی است؛ زنجیرهای که بتواند اینچهبرون را از یک گذرگاه سنتی به یک هاب تجاری منطقهای تبدیل کند.
مزیت ژئوپلیتیک؛ برگ برنده اینچهبرون در تجارت منطقهای
موقعیت جغرافیایی اینچهبرون یکی از مهمترین مزیتهای این منطقه محسوب میشود. اتصال مستقیم به راهآهن بینالمللی آسیای مرکزی و قرار گرفتن در مرز ایران و ترکمنستان، این منطقه را به یکی از معدود نقاط کشور تبدیل کرده که دسترسی همزمان به بازارهای CIS، روسیه و آسیای مرکزی دارد.
کارشناسان اقتصادی معتقدند در شرایطی که رقابت منطقهای برای جذب ترانزیت کالا افزایش یافته، اینچهبرون میتواند نقش کلیدی در اتصال اقتصاد ایران به کریدورهای شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب ایفا کند.
با این حال، بهرهبرداری کامل از این ظرفیتها نیازمند تکمیل زیرساختهای حیاتی از جمله حملونقل ترکیبی، انبارهای لجستیکی، شبکه انرژی پایدار و تسهیل فرآیندهای گمرکی است.
اشتغال؛ اولین خروجی توسعه منطقه
یکی از شاخصهای مهم در ارزیابی عملکرد مناطق آزاد، میزان اثرگذاری آن بر اشتغال محلی است. در اینچهبرون، طبق اعلام مدیرعامل سازمان منطقه آزاد، تاکنون حدود یکهزار فرصت شغلی مستقیم ایجاد شده و این رقم با تکمیل پروژههای در دست اجرا میتواند تا سههزار نفر افزایش یابد.
این موضوع در استانی مانند گلستان که همواره با نرخ بالای بیکاری و مهاجرت نیروی کار مواجه بوده، اهمیت دوچندان دارد. در همین زمینه، حسن ملکحسینی مدیرعامل سازمان منطقه آزاد اینچهبرون میگوید: توسعه منطقه بر پایه برنامهریزی دقیق و اجرای مرحلهای پروژهها دنبال میشود و هدف اصلی ما تبدیل ظرفیتهای جغرافیایی به فرصتهای پایدار اشتغال است. استفاده از نیروهای بومی نیز از سیاستهای اصلی سازمان محسوب میشود.
جهش در مبادلات تجاری
یکی از مهمترین شاخصهای تحول در اینچهبرون، رشد حجم مبادلات کالا است. بر اساس آمار ارائهشده از سوی مدیرعامل منطقه آزاد، حجم مبادلات از حدود 5 هزار تن به بیش از یک میلیون و 200 هزار تن افزایش یافته است.
این رشد چشمگیر نشان میدهد که زیرساختهای مرزی به تدریج در حال فعال شدن هستند و اینچهبرون از یک مرز کمتحرک، به یک مسیر جدی ترانزیتی در حال تبدیل شدن است.
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که این رشد هنوز شکننده است و وابسته به تکمیل زیرساختهای لجستیکی و ثبات سیاستهای تجاری در سطح ملی و منطقهای است.
یکی از چالشهای جدی مناطق مرزی، جذب سرمایهگذار است. اینچهبرون نیز از این قاعده مستثنی نبوده، اما در ماههای اخیر نشانههایی از افزایش اعتماد سرمایهگذاران دیده میشود.
به گفته مسئولان، سرمایهگذاران داخلی و خارجی با نگاه جدیتری وارد فرآیند بررسی فرصتهای سرمایهگذاری در منطقه شدهاند؛ موضوعی که به گفته تحلیلگران، ناشی از تکمیل نسبی زیرساختها و فعال شدن پروژههای اجرایی است.
با این حال، همچنان موانعی مانند وضعیت مالکیت اراضی، فرآیندهای اداری، تأمین مالی پروژهها و هماهنگی بین دستگاهی از چالشهای اصلی توسعه سرمایهگذاری در منطقه محسوب میشود.
زیرساختهای انرژی و حمل و نقل؛ گلوگاه توسعه
یکی از محورهای اصلی توسعه اینچهبرون، تأمین زیرساختهای انرژی و حملونقل است. پروژههای برقرسانی، انتقال پساب، تأمین آب، توسعه راههای دسترسی و طرحهای انرژی خورشیدی در حال اجرا هستند.
کارشناسان معتقدند بدون تکمیل این حلقهها، امکان تبدیل اینچهبرون به یک هاب اقتصادی منطقهای وجود نخواهد داشت.
در واقع، مسئله اصلی این منطقه نه نبود ظرفیت، بلکه «ناتمام بودن زیرساختها» است؛ گلوگاهی که میتواند سرعت توسعه را تعیین کند.
در کنار مسئولان اجرایی، برخی چهرههای حاکمیتی نیز نسبت به آینده این منطقه ابراز امیدواری کردهاند. آیتالله سیدکاظم نورمفیدی نماینده ولیفقیه در گلستان، اینچهبرون را ظرفیتی مهم برای توسعه اقتصادی استان دانسته و تأکید کرده است که مناطق آزاد زمانی موفق خواهند بود که به بستر واقعی تولید و اشتغال تبدیل شوند.
او معتقد است با تکمیل زیرساختها، اینچهبرون میتواند به الگویی برای توسعه مناطق مرزی کشور تبدیل شود.
از سوی دیگر، معاون اقتصادی استاندار گلستان نیز اینچهبرون را یکی از مهمترین کانونهای اتصال ایران به بازارهای آسیای مرکزی و اوراسیا دانسته و بر لزوم توسعه همکاریهای تجاری با ترکمنستان تأکید کرده است.
چالشهای پنهان؛ توسعهای که هنوز کامل نشد
با وجود تمام پیشرفتها، اینچهبرون همچنان با مجموعهای از چالشهای ساختاری مواجه است. از جمله: تکمیل نشدن کامل زیرساختهای لجستیکی، تأمین مالی پروژههای بزرگ، وضعیت مالکیت و تملک اراضی، هماهنگی بین دستگاههای اجرایی و سرعت پایین برخی پروژههای زیربنایی.
این چالشها نشان میدهد که مسیر توسعه اینچهبرون هنوز به نقطه تثبیت نرسیده و نیازمند تصمیمگیریهای سریعتر و تأمین منابع پایدار است.
اینچهبرون امروز در نقطهای ایستاده که میتوان آن را «آغاز یک تغییر ساختاری» دانست. از یک مرز کمتحرک، به سمت یک منطقه اقتصادی در حال گذار است؛ گذاری که اگر تکمیل شود، میتواند جایگاه گلستان را در نقشه تجارت کشور تغییر دهد.
اما این مسیر، یک شرط اساسی دارد؛ تکمیل زیرساختها و عبور از گلوگاههای مالی و نهادی. در غیر این صورت، اینچهبرون ممکن است همچنان در مرحله «پروژههای در حال اجرا» باقی بماند؛ نه یک هاب اقتصادی کامل، بلکه منطقهای با ظرفیتهای بالفعل نشده.
آنچه امروز در اینچهبرون دیده میشود، نه پایان مسیر، بلکه آغاز یک رقابت جدی برای تبدیل «مرز» به «مزیت اقتصادی» است؛ رقابتی که نتیجه آن در سالهای آینده، جایگاه گلستان در اقتصاد منطقهای را تعیین خواهد کرد.
انتهای پیام/