خبرگزاری تسنیم ـ معظمه نقیپور| اینجا مازندران است؛ سرزمین باغهای سبز و درختانی که در هر فصل، محصولی تازه را مهمان بازار میکنند. از مرکبات شناختهشده شمال گرفته تا میوههای فصلی، باغداری بخش مهمی از زندگی و اقتصاد مردم این استان را شکل داده است؛ اما همه زمینهای مازندران یک نسخه واحد برای کشاورزی ندارند.
هرچه از دشت فاصله میگیریم و به سمت ارتفاعات جنوب استان میرویم، زمین شکل دیگری به خود میگیرد؛ شیبها بیشتر میشوند، مسیرها دشوارتر و انتخاب محصول سختتر. در سوادکوه، جایی که کوهستان بخش جداییناپذیر جغرافیای آن است، هر نهالی را نمیتوان در هر زمینی کاشت. ریشه هر درخت باید با خاک، شیب و اقلیم منطقه سازگار باشد.
اینجا باغداری در زمینهای شیبدار قواعد خودش را دارد؛ محصولی باید انتخاب شود که بتواند در این شرایط رشد کند، دوام بیاورد و در نهایت برای باغدار ارزش اقتصادی ایجاد کند.
در میان این انتخابها، فندق یکی از محصولاتی است که توانسته خود را با زمینهای شیبدار سوادکوه سازگار کند؛ محصولی بازارپسند که حالا در ارتفاعات این شهرستان، برای برخی بهرهبرداران به یک فعالیت اقتصادی جدی تبدیل شده است.
جادهای که ما را به باغ فندق رساند
هفته دولت فرصتی شد تا جهاد کشاورزی سوادکوه برای معرفی ظرفیتهای کشاورزی، باغداری و ترویج شیوههای نوین بین بهرهبرداران، جمعی از خبرنگاران را همراه خود راهی یکی از همین ارتفاعات کند.
مسیر اما شبیه یک بازدید معمولی نبود؛ باید مسیری طولانی را در ارتفاعات طی میکردیم. ابتدا جادهای کوهستانی و شیبدار پیش رویمان بود؛ هرچه جلوتر میرفتیم، شیب مسیر بیشتر و راه صعبالعبورتر میشد.
بعد از عبور از جاده کوهستانی، مسیر وارد بخش جنگلی شد. خودرو در میان درختان و سبزی طبیعت بالا میرفت و هرچه ارتفاع بیشتر میشد، حس میکردیم از زندگی روزمره فاصله گرفتهایم.
کمی ترس از مسیر صعبالعبور همراهمان بود، اما کنجکاوی برای دیدن مقصد بیشتر بود تا اینکه به نقطهای رسیدیم که دیگر رد هیچ خودرویی روی چمنهای سبز جنگل دیده نمیشد.
مقصد، «باغ الگویی فندق» در روستای اَزآنده از ارتفاعات پلسفید بود؛ باغی نزدیک به دو هکتار که درختان فندق در آن با تراکمی منظم، در دل ارتفاعات سبز شده بودند و منظرهای دلانگیز ساخته بودند؛ گویی درختان تا آسمان قد کشیدهاند.
در این باغ، فندق تنها فعالیت اقتصادی نبود؛ صاحب باغ در کنار درختان فندق، زنبورعسل و دام سنگین نیز پرورش میداد و از ظرفیتهای مختلف مزرعه برای تولید استفاده میکرد.
20 سال پای درختانی که حالا ثمر میدهند
فندقهای تازهچیدهشده، اولین چیزی بود که نگاه و توجه ما را به خود جلب کرد. پای صحبت مسعود طیبی، باغدار فندق سوادکوه نشستیم؛ مردی که گرمای پذیراییاش با سرمای ارتفاعات تناقضی شیرین داشت و وقتی از باغش حرف میزد، مشخص بود که این درختان برای او فقط یک محصول اقتصادی نیستند.
طیبی میگوید حدود 20 سال است باغداری میکند و در این سالها توانسته از کشت فندق به درآمد برسد.
او درباره فعالیتش میگوید: 20 سالی میشود که باغداری انجام میدهم، فروش خوبی از کشت فندق دارم، تولید نهال فندق نیز انجام میدهم و به صورت رایگان به کسانی که متقاضی باشند در اختیار میگذارم.
برای او، یکی از مهمترین مزیتهای فندق، بازار آن است.این باغدار معتقد است فندق محصولی بازارپسند است و از طرف دیگر، درخت فندق با مشکل جدی آفت مواجه نیست؛ موضوعی که هزینه و دغدغه باغدار را نسبت به بسیاری از محصولات کاهش میدهد.
اما پشت این باغ سبز، یک واقعیت ساده وجود دارد؛ رسیدن به محصول اقتصادی در کوهستان، یکشبه اتفاق نمیافتد.طیبی میگوید: هر کاری سختی خود را دارد، کار بدون سختی نمیشود. 15 سال تلاش نیاز است تا به ثروت رسید.
از نگاه او، علاقه و رغبت نیز بخش مهمی از موفقیت در باغداری است؛ اگر فرد کاری را با میل انجام دهد، سختیهای آن قابل تحملتر میشود.او تأکید میکند باغ باید تا حد امکان تکمحصولی باشد تا بتوان از ظرفیت آن به شکل مناسب استفاده کرد.البته فعالیت اقتصادی این باغدار به فندق محدود نمیشود؛ پرورش دام سنگین و زنبورعسل نیز در کنار باغداری در این مزرعه دنبال میشود.
باغی 17 هزار متری با برداشت 3 تن فندق
اما آنچه این باغ را به یک باغ الگویی تبدیل کرده، تنها قدمت آن نیست.عباسعلی پورمند، سرپرست مدیریت جهاد کشاورزی سوادکوه، درباره این مزرعه میگوید بازدید از باغ الگویی فندق مسعود طیبی در روستای اَزآنده، در راستای معرفی ظرفیتهای کشاورزی شهرستان و ترویج فعالیتهای موفق بین بهرهبرداران انجام شده است.
به گفته او، این باغدار از تولیدکنندگان پیشرو شهرستان سوادکوه است و در مزرعه خود علاوه بر تولید فندق، به پرورش زنبورعسل، دام سنگین و مرغ بومی نیز مشغول است.
پورمند درباره وسعت باغ میگوید این باغ حدود 17 هزار مترمربع وسعت دارد و امسال از آن حدود 2 تا 3 تن فندق برداشت شده است.در کنار تولید محصول، تولید و توزیع نهال فندق نیز در این باغ انجام میشود؛ اقدامی که حالا به یکی از حلقههای مهم ترویج فندقکاری در سوادکوه تبدیل شده است.
فندق؛ محصولی برای زمینهای شیبدار
در سوادکوه، توسعه کشاورزی فقط به معنای افزایش سطح زیرکشت نیست؛ مسئله مهمتر، پیدا کردن محصولی است که با زمین و اقلیم منطقه سازگار باشد.
پورمند میگوید فندق از جمله درختانی است که امکان کشت آن در اراضی شیبدار وجود دارد و به همین دلیل جهاد کشاورزی سوادکوه طی برنامههای ترویجی، کشت این محصول را در این اراضی دنبال کرده است.
به گفته وی، این فعالیت ترویجی در میان باغداران نمونه شهرستان نیز مورد استقبال قرار گرفته و فندق به عنوان یکی از محصولات مناسب برای اراضی شیبدار در حال گسترش است.
این مسئول از توزیع حدود 8 هزار اصله نهال فندق از همین باغ بین باغداران و کشاورزان نمونه خبر میدهد؛ نهالهایی که میتوانند سرآغاز باغهای جدید در مناطق پلسفید، زیراب و آلاشت باشند.
پورمند ابراز امیدواری میکند تجربه این باغ در میان کشاورزان این مناطق ترویج پیدا کند و اراضی شیبدار شهرستان بیش از گذشته به سمت کشت محصولاتی بروند که علاوه بر سازگاری با شرایط منطقه، ارزش اقتصادی مناسبی نیز دارند.
وقتی یک باغدار «فعل خواستن» را صرف میکند
اما شاید مهمترین بخش این روایت، فقط مقدار برداشت یا تعداد نهالها نباشد؛ بلکه داستان مردی است که 20 سال برای به ثمر رسیدن باغش صبر کرده است.
پورمند درباره طیبی میگوید این باغدار «فعل خواستن» را صرف کرده و دو دهه است که در مسیر باغداری ایستاده است.در طول این سالها، بسیاری از جوانان سوادکوه باغ او را دیدهاند، نهال خریداری کردهاند و برخی از نهالها نیز از سوی او به صورت رایگان در اختیار کشاورزان، باغداران و جوانانی قرار گرفته که به دنبال شروع یک فعالیت جدید بودهاند.
هدف این بوده که تجربه موفق یک باغ، فقط در همان نقطه باقی نماند و به دیگر نقاط شهرستان نیز منتقل شود.پورمند میگوید فندق بازار فروش خوبی دارد و بازار هدف آن مناسب است؛ بنابراین اگر این تجربه با آموزش و حمایت ادامه پیدا کند، میتواند به یکی از ظرفیتهای اقتصادی اراضی شیبدار سوادکوه تبدیل شود.
تلفیق علم و تجربه؛ نسخه باغهای پربازده
توسعه باغداری اما بدون دانش و روشهای علمی امکانپذیر نیست.سرپرست جهاد کشاورزی سوادکوه با اشاره به حمایتهای انجامشده از این بخش، از همراهی رئیس سازمان و مجموعه بهبود تولیدات گیاهی استان نیز قدردانی میکند و میگوید پس از مدتها، موضوعاتی مانند پیوند زدن و سرشماری درختان گردو و سیاهریشه نیز در حال انجام است.
به گفته وی، خروجی این اقدامات مطلوب بوده و شماری از کشاورزان و باغداران نیز به صورت مشارکتی وارد فعالیتهای پیشرو شدهاند؛ اقدامی که قرار است بازدهی آن در سالهای آینده خود را نشان دهد.
پورمند تأکید میکند باغدار پیشرو کسی است که تجربه را در کنار علم قرار دهد و این باغ نیز نمونهای از همین تلفیق است؛ جایی که تجربه 20 ساله باغدار با روشهای علمی همراه شده و نتیجه آن، برداشت قابل توجه محصول است.
600 درخت؛ حاصل دو دهه صبر
چند ساعت حضور در این باغ، فقط یک مأموریت خبری نبود.پشت هر درخت، بخشی از زندگی یک باغدار دیده میشد؛ مردی که 20 سال از عمر خود را پای حدود 600 درخت پربار فندق گذاشته است.امروز آن درختان، علاوه بر زیبایی ارتفاعات سوادکوه، برای او ثمره اقتصادی نیز دارند.درختانی که زمانی نهالی کوچک بودهاند، حالا محصول میدهند و بخشی از هزینه و رنج دو دهه تلاش را به باغدار برمیگردانند.
تلاش جهاد کشاورزی سوادکوه برای ترویج کشت در اراضی شیبدار نیز در همین مسیر تعریف میشود؛ آشنا کردن باغداران و کشاورزان با شیوههای نوین علمی تا تجربه سنتی و دانش روز در کنار یکدیگر قرار بگیرند و باغی پربازدهتر شکل بگیرد.در آن ارتفاعات، درختان فندق فقط محصول تولید نمیکردند؛ تصویری از کنار هم قرار گرفتن نعمت طبیعت، اراده انسان و دانش کشاورزی بودند.
سوغات فندق و فکر یک ظرفیت بزرگتر
ساعتی بعد، وقتی از باغ زیبا و سرسبز اَزآنده بازمیگشتیم، هرکدام از ما چیزی بیشتر از یک گزارش با خود داشتیم؛ روایت تجربه مردی که دو دهه پای درختانش ایستاده بود و تصویری از ظرفیتی که هنوز میتواند در ارتفاعات سوادکوه گستردهتر شود.
باغدار سوغات فندق را هم نصیبمان کرد؛ سوغاتی کوچک اما شیرین از باغی که راه رسیدن به آن ساده نبود.در مسیر بازگشت، دوباره همان جاده کوهستانی پیش رویمان بود؛ اما این بار نگاه ما به شیبها و ارتفاعات اطراف تغییر کرده بود.
زمینهایی که شاید در نگاه اول دشوار، صعبالعبور و کمظرفیت به نظر برسند، اگر محصول مناسب خود را پیدا کنند، میتوانند به منبع تولید و درآمد تبدیل شوند.
فندق در ارتفاعات سوادکوه، فقط یک محصول نیست؛ روایت 20 سال صبر، تجربه و تلاشی است که نشان میدهد حتی در شیبدارترین زمینها نیز میتوان بذر یک اقتصاد پایدار را کاشت؛ اگر زمین، دانش و اراده در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
انتهای پیام/