به گزارش خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، وقتی آب دریا آرام آرام بالا میآید و شاخههای سبز حرا در میان پهنههای جزر و مدی خلیج فارس نمایان میشوند، تصویری شکل میگیرد که شاید در نگاه نخست تنها یک منظره طبیعی زیبا باشد؛ اما پشت این آرامش، یکی از پیچیدهترین و ارزشمندترین چرخههای حیات در جنوب ایران جریان دارد.
جنگلهای حرا یا اکوسیستم مانگرو، یکی از مهمترین زیستبومهای ساحلی جهان به شمار میروند؛ زیستبومی که در استان هرمزگان و بهویژه جزیره قشم، نقشی فراتر از یک پوشش گیاهی ایفا میکند و به نوعی با زندگی مردم ساحلنشین، اقتصاد صیادی، تنوع زیستی و حتی آینده گردشگری منطقه گره خورده است.
حرا گیاهی است که توانسته در شرایط سخت آب شور، جزر و مدهای پیدرپی و خاکهای گِلی ساحلی دوام بیاورد؛ ویژگیای که آن را به یکی از شگفتیهای طبیعی خلیج فارس تبدیل کرده است. ریشههای این درختان در دل آب و گل، پناهگاهی امن برای بسیاری از موجودات دریایی ایجاد میکند و همین موضوع، نقش آن را در حفظ چرخه طبیعی دریا پررنگ کرده است.
آغاز زندگی در میان ریشههای حرا
بخش مهمی از چرخه حیات آبزیان خلیج فارس از همین زیستبوم آغاز میشود. مناطق حرا به عنوان پناهگاه، محل تغذیه و محیط رشد اولیه بسیاری از گونههای دریایی عمل میکنند و سلامت این مناطق ارتباط مستقیمی با پایداری ذخایر آبزیان دارد.
بسیاری از گونههای ماهی، سختپوستان و دیگر آبزیان در مراحل ابتدایی زندگی خود از محیط امن میان ریشههای حرا بهره میبرند. به همین دلیل، آسیب به این زیستبوم میتواند در بلندمدت بر جمعیت آبزیان و در نتیجه بر فعالیت صیادانی که معیشتشان به دریا وابسته است، اثر بگذارد.
در واقع، صیادی که امروز در آبهای خلیج فارس تور خود را به دریا میاندازد، بخشی از مسیر زندگی خود را مدیون همان درختانی است که شاید کیلومترها دورتر در حاشیه ساحل آرام گرفتهاند.
حرا؛ سرمایهای طبیعی برای اقتصاد ساحلی
اهمیت حرا تنها به محیط زیست محدود نمیشود. در مناطق ساحلی مانند قشم، این زیستبوم بخشی از سرمایه اقتصادی مردم محلی نیز محسوب میشود.
صیادی سنتی، گردشگری طبیعی و فعالیتهای مرتبط با معرفی جاذبههای زیستمحیطی، همگی به سلامت این اکوسیستم وابسته هستند. گردشگرانی که برای تماشای جنگلهای شگفتانگیز حرا، پرندگان مهاجر و مسیرهای آبی میان این درختان راهی قشم میشوند، در حقیقت با یکی از کمنظیرترین جلوههای طبیعی ایران مواجه میشوند.
البته بهرهبرداری از این ظرفیت زمانی میتواند پایدار باشد که حفاظت از طبیعت در اولویت قرار گیرد. افزایش بیضابطه تردد شناورها، رهاسازی پسماند، آسیب به پوشش گیاهی و بیتوجهی به ظرفیت تحمل منطقه میتواند به مرور این سرمایه طبیعی را تهدید کند.
دیوار سبز خلیج فارس در برابر تغییرات اقلیمی
حرا علاوه بر نقش خود در حفظ تنوع زیستی، یکی از زیستبومهای مهم در مقابله با پیامدهای تغییرات اقلیمی نیز به شمار میرود. این پوشش گیاهی با تثبیت رسوبات ساحلی، کاهش فرسایش و ذخیره کربن، به افزایش مقاومت مناطق ساحلی کمک میکند.
برای جزایری مانند قشم که زندگی مردم آن با دریا پیوندی ناگسستنی دارد، وجود چنین سپر طبیعی اهمیتی دوچندان دارد. حرا در سکوت، سالهاست بخشی از فشارهای طبیعی وارد بر سواحل را کاهش داده و نقش خود را در حفظ تعادل محیطی ایفا کرده است.
مردم؛ نخستین حافظان حرا
در کنار همه برنامههای مدیریتی و حفاظتی، نقش جوامع محلی در نگهداری از جنگلهای حرا انکارناپذیر است. مردمانی که نسلها در کنار این زیستبوم زندگی کردهاند، بیش از هر کسی ارزش آن را میشناسند.
صیادان، بومیان و فعالان گردشگری محلی، نخستین کسانی هستند که تغییرات این اکوسیستم را احساس میکنند؛ از کاهش ذخایر آبزیان گرفته تا تغییر شرایط دریا. به همین دلیل، مشارکت مردم محلی در حفاظت از حرا یکی از مهمترین عوامل موفقیت برنامههای محیط زیستی است.
حفاظت از حرا؛ حفاظت از آینده جنوب
چهارم مرداد روز جهانی حفاظت از اکوسیستم مانگرو، فرصتی است برای یادآوری ارزش زیستبومی که شاید ریشههایش در گل و آب فرو رفته باشد، اما اثرش تا سفره مردم، اقتصاد ساحلی، تنوع زیستی و آینده نسلهای بعدی امتداد دارد.
جنگلهای حرا در قشم تنها مجموعهای از درختان در کنار دریا نیستند؛ آنها یک شبکه زنده از طبیعت و انسان هستند که هر بخش آن بر دیگری اثر میگذارد.
حفاظت از حرا یعنی حفاظت از چرخهای که از ریشههای یک درخت آغاز میشود، به زندگی آبزیان میرسد، به دست صیادان ادامه پیدا میکند و در نهایت راه خود را تا سفره مردم باز میکند. این ریشههای سبز، بخشی از هویت خلیج فارس و سرمایهای برای آینده جنوب ایران هستند.
انتهای پیام/7558