به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، آیتالله علیرضا اعرافی، مدیر حوزههای علمیه کشور، در جمعبندی سیزدهمین اجلاس مدیران حوزههای علمیه استانها، ضمن قدردانی از برگزارکنندگان اجلاس، مدیران مناطق، معاونت منابع انسانی و پشتیبانی، مرکز خدمات حوزههای علمیه و دیگر بخشهای مشارکتکننده در برگزاری این نشست، اظهار کرد: از همه عزیزانی که در برگزاری اجلاس تلاش کردند و زمینه برگزاری جلسات، کمیسیونها و مباحث تخصصی را فراهم آوردند، صمیمانه تشکر میکنم و از خداوند متعال برای همه آنان اجر و پاداش نیکو مسئلت دارم.
تصویری جامع، عمیق و جذاب از شخصیت پیامبر اکرم(ص)
وی با اشاره به ایام میلاد پیامبر اعظم(ص)، به فرازهایی از خطبه 93 نهجالبلاغه پرداخت و گفت: امیرالمؤمنین(ع) در نهجالبلاغه در موارد متعددی درباره پیامبر گرامی اسلام(ص) سخن گفتهاند و این سخنان، تصویری جامع، عمیق و جذاب از شخصیت پیامبر اکرم(ص) ارائه میدهد؛ شخصیتی که نزدیکترین رابطه را با امیرالمؤمنین(ع) داشته است.
مدیر حوزههای علمیه کشور با اشاره به تعبیر امیرالمؤمنین(ع) درباره جایگاه پیامبران الهی، خاطرنشان کرد: در نگاه شیعه، سلسله انبیای الهی همواره از پاکترین جایگاهها و مطهرترین ارحام انتخاب شدهاند و زمین هیچگاه از حجت و سفیر الهی خالی نبوده است؛ این سلسله در نهایت به وجود مقدس پیامبر اکرم(ص) رسید و در شخصیت ایشان، تجلیات الهی و کمالات نبوت به اوج رسید.
عضو فقهای شورای نگهبان افزود: پیامبر اعظم(ص) هم جلوهگاه اسما و صفات الهی و هم فرودگاه آخرین و کاملترین وحی خداوند است و هیچ شخصیتی در گذشته و آینده به مقام آن حضرت نخواهد رسید.
اعرافی با اشاره به فرازهای نهجالبلاغه درباره خاندان پیامبر(ص)، تصریح کرد: در نگاه شیعه، هم خاستگاه تاریخی پیامبر اکرم(ص) پاک و مطهر است و هم استمرار این خط الهی در خاندان پاک و اهلبیت(ع) آن حضرت ادامه یافته است. این شجره طیبه با خانه توحید و حضرت ابراهیم(ع) پیوند دارد و ثمرات آن نیز در طول تاریخ استمرار پیدا کرده است.
پیامبر اکرم(ص) چراغ هدایت بشریت است
عضو شورای عالی حوزه های علمیه با بیان اینکه پیامبر اکرم(ص) چراغ هدایت بشریت است، اظهار کرد: این نور تنها متعلق به عصر پیامبر(ص) نیست، بلکه اعصار بعدی و حتی عالم غیب و ملکوت نیز تحت تأثیر این نور جهانتاب قرار دارند.
مدیر حوزههای علمیه کشور با استناد به آیه «لَقَدْ کانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» گفت: پیامبر اکرم(ص) برای ما راهنمای اصلی است و حوزههای علمیه باید این هویت الهی و معنوی و اقتدای به رسول خدا(ص) را در جامعه نمایندگی کنند.
وی با بیان این که طلبه با ورود به حوزه، خود را در جایگاهی قرار میدهد که باید خط نورانی انبیا و اولیای الهی را نمایندگی کند، تصریح کرد: هویت رسالت و مسئولیت روحانی و حوزوی باید در رفتار، دانش، اخلاق و فعالیت اجتماعی ما امتداد پیدا کند.
امام صادق(ع)؛ مظهر جامع مکتب اهلبیت(ع)
اعرافی در ادامه با اشاره به میلاد امام جعفر صادق(ع)، اظهار کرد: ما از یک منظر نماینده هویت کلان اسلام هستیم که در وجود پیامبر اکرم(ص) تجلی یافته و از منظر دیگر، بهطور خاص نمایندگی هویت شیعی و اهلبیت(ع) را بر عهده داریم که در وجود امام صادق(ع) به شکل ویژهای جلوهگر شده است.
عضو فقهای شورای نگهبان با بیان اینکه امام صادق(ع) مظهر تمامنمای مکتب اهلبیت(ع) است، گفت: عاشورای معرفتی امام صادق(ع) را میتوان مکمل عاشورای حماسی امام حسین(ع) دانست؛ چراکه بخش عظیمی از منظومه معرفتی و فکری تشیع در دوره امام صادق(ع) تبیین و تثبیت شد.
مدیر حوزههای علمیه کشور افزود: بر اساس بررسیهای انجامشده، حجم بسیار گستردهای از میراث روایی و علمی امام صادق(ع) در اختیار ما قرار دارد و هزاران راوی و شاگرد از محضر ایشان بهره بردهاند. تقریباً در تمام ابواب اعتقادی، تاریخی، اخلاقی، تفسیری و فقهی آثار حدیثی شیعه، روایات امام صادق(ع) حضور چشمگیری دارد.
شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دوران امام صادق(ع)
وی ادامه داد: شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دوران امام صادق(ع) زمینهای فراهم کرد که ایشان بتوانند میراث پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع)، عاشورا و سایر ائمه(ع) را در یک منظومه منسجم فکری و معرفتی عرضه کنند و این میراث گسترده تا امروز باقی مانده است.
اعرافی تأکید کرد: پیامبر اکرم(ص) بهعنوان راهبر اساسی و هویتساز تمدن اسلامی و امام صادق(ع) بهعنوان مظهر تفسیر جامع از معارف پیامبر و منظومه فکری مکتب اهلبیت(ع)، دو هویت عمیق و بههمپیوسته حوزههای علمیه و جامعه پیروان اهلبیت(ع) هستند و ما باید پاسدار این هویت متعالی باشیم.
حوزه برای پاسخگویی به «حوادث واقعه» آماده باشد
مدیر حوزههای علمیه کشور با اشاره به روایت «وَأَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِیهَا إِلَی رُوَاةِ حَدِیثِنَا» تصریح کرد: منظور از پاسخگویی به حوادث واقعه صرفاً نقل یک روایت و ارائه یک پاسخ نقلی نیست؛ بلکه حوزه باید بتواند در برابر مسائل و تحولات جدید، فکر و معرفت جامعه را بر اساس منظومه معارف اسلامی تنظیم و هدایت کند.
عضو شورای عالی حوزه های علمیه افزود: این امر نیازمند نوآوری پیوسته، خلاقیت مستمر و اندیشهورزی دائمی برای نوسازی بنیادی، اصیل و صحیح پاسخهای حوزه به نیازهای جدید جامعه است؛ البته بدون اینکه از اصول و قواعد اصیل اسلام، مذهب و منهج علمی حوزههای علمیه عبور شود. ما باید انسانهایی در این تراز تربیت کنیم تا بتوانند نسل امروز را هدایت و برای آینده جهان اسلام نقشآفرینی کنند
ضرورت تربیت عالمان جامع و نخبگان تراز جهانی
اعرافی یکی از محورهای مهم سخنان خود را ضرورت حرکت حوزه به سمت تربیت طلاب جامع دانست و گفت: همانطور که آیتالله مروی نیز اشاره کردند، تخصصگرایی با جامعیت علمی منافاتی ندارد. ما با قوت از نظام تخصصی دفاع میکنیم، اما در کنار آن باید جمعی از فضلای جوان حوزه را به سمت جامعیت علمی و معرفتی هدایت کنیم.
مدیر حوزههای علمیه کشور افزود: طلبهای میتواند افکار بلند مکتب اهلبیت(ع) و انقلاب اسلامی را برای دنیا تبیین کند که علاوه بر تخصص، از یک جامعیت فکری و معرفتی برخوردار باشد.
وی با اشاره به شخصیتهای علمی بزرگ حوزه، گفت: جامعیت علمی بزرگان حوزه نشان میدهد که تأثیرگذاری عمیق و ماندگار، تنها محصول تخصص در یک رشته نیست، بلکه آشنایی با حوزههای مختلف دانش، ادبیات، تفسیر، فقه، اصول و دیگر علوم میتواند شخصیتهایی بسازد که در سطح جهان اسلام اثرگذار باشند.
اعرافی همچنین با اشاره به شخصیت امام شهید بزرگوار، بر جامعیت علمی و معرفتی ایشان تأکید کرد و گفت: فقه، اصول، کلام، تفسیر، ادبیات عرب و آشنایی عمیق با فرهنگ و مسائل جهان اسلام، مجموعهای از ظرفیتهایی است که در کنار یکدیگر میتواند شخصیتهایی با تأثیرگذاری بسیار گسترده پدید آورد.
یک فرصت و ظرفیت تاریخی
وی با نقل نمونههایی از گفتوگوهای خود با استادان و نخبگان دانشگاهی کشورهای مختلف، اظهار کرد: امروز در جهان اسلام فضای جدیدی نسبت به انقلاب اسلامی، مکتب تشیع و اندیشههای اسلامی شکل گرفته است و حتی برخی نخبگان دانشگاهی با مطالعه و بررسی آثار و اندیشههای انقلاب اسلامی و شخصیتهای برجسته آن، به شناخت عمیقتری از مکتب تشیع دست یافتهاند. این ظرفیت و فرصت تاریخی را نباید دستکم گرفت. حوزههای علمیه باید خود را برای پاسخگویی به حجم گستردهای از پرسشها، شبهات و درخواستهای فکری نخبگان جهان اسلام آماده کنند.
اعرافی با اشاره به ضرورت جذب استعدادهای برتر، اظهار کرد: حوزههای علمیه باید در کنار افزایش کمی ورودیها، به شناسایی و جذب استعدادهای ناب و قلههای علمی توجه جدی داشته باشند.
عضو شورای عالی حوزه های علمیه با اشاره به توسعه دانشگاهها و مراکز آموزش عالی در کشور گفت: تا حدود یک قرن پیش، بخش قابل توجهی از استعدادهای علمی کشور به سمت حوزههای علمیه سوق پیدا میکردند، اما امروز دانشگاهها و مراکز علمی متعدد در کشور شکل گرفتهاند و طبیعتاً حوزه با رقبای علمی و دانشی متعددی مواجه است.
مدیر حوزههای علمیه کشور ادامه داد: امروز کشور دارای ظرفیت گسترده دانشگاهی، میلیونها دانشجو، دهها هزار عضو هیئت علمی و مجموعه متنوعی از رشتهها و فناوریهای علمی است و این یک واقعیت مهم در عرصه علمی کشور است.
حوزه نسبت به سهم خود در جذب استعدادهای برتر حساس باشد
عضو فقهای شورای نگهبان افزود: توسعه علمی کشور امری مثبت و مورد تأیید است، اما حوزه باید نسبت به سهم خود در جذب استعدادهای برتر حساس باشد. اگر نسبت به این مسئله غفلت کنیم، ممکن است در آینده دیگر شاهد ظهور شخصیتهایی در تراز شیخ انصاری، علامه طباطبایی، میرزای نائینی و دیگر بزرگان علمی حوزه نباشیم.
اعرافی با تأکید بر اینکه کمیت و کیفیت در جذب طلاب هر دو اهمیت دارند، گفت: افزایش تعداد ورودیها از نظر آماری احتمال ظهور استعدادهای برتر را افزایش میدهد، اما در کنار افزایش کمی، باید استعدادهای قوی و ممتاز را شناسایی، نشاندار و برای ورود و ماندگاری در حوزه هدایت کنیم.
ابلاغ یک مأموریت مهم به مدیران استانی حوزه
اعرافی از مدیران مناطق و مسئولان استانی حوزه خواست با بازگشت به استانها، مرحله جدیدی از فعالیتهای تبلیغی و انگیزشی برای جذب داوطلبان را آغاز کنند.
مدیر حوزههای علمیه کشور در ادامه با اشاره به مهاجرت نخبگان دانشگاهی اظهار کرد: مسئله خروج استعدادهای برتر از کشور، موضوعی است که باید برای آن تدبیر شود و مسئولان باید حفظ نخبگان علمی کشور را بهطور ویژه دنبال کنند. در کنار این مسئله، حوزه نیز باید نسبت به جذب و پرورش استعدادهای برتر اهتمام ویژه داشته باشد و برای تربیت نخبگانی که هم از تخصص و هم از جامعیت علمی برخوردار باشند، برنامهریزی کند.
وی در ادامه با اشاره به طرح ساماندهی پروندههای طلاب گفت: تعیین تکلیف پروندههای موجود در سامانههای حوزه یکی از ضرورتهای مهم است و باید مشخص شود هر یک از طلاب در چه وضعیتی قرار دارند و چه فعالیتی انجام میدهند.در برخی استانها فرآیند ساماندهی بهصورت کامل یا با درصد بالایی انجام شده است.
اعرافی با تاکید بر این که مدرسه علمیه در هر منطقه، چراغ مذهب، مکتب و دین است، به موضوع ساماندهی مدارس علمیه اشاره کرد و گفت: کارگروه مربوط به ساماندهی مدارس در شورای عالی حوزههای علمیه تشکیل شده و موضوع مدارس استانها بهصورت مرحلهای در حال بررسی و تعیین تکلیف است.
استمرار طرحهای تبلیغی و ضرورت حفظ ظرفیت «امین» و «هجرت»
مدیر حوزههای علمیه کشور در ادامه درباره طرحهای تبلیغی حوزه، از جمله طرحهای «امین» و «هجرت» گفت: این طرحها همچنان بر اساس روال و ضوابط موجود ادامه خواهد داشت و ظرفیتهای تعیینشده برای استانها باید حفظ شود
برنامه دوم حوزههای علمیه
مدیر حوزههای علمیه کشور در ادامه با اشاره به برنامه دوم حوزههای علمیه اظهار کرد: هیچ برنامهای ادعای کمال ندارد، اما برنامه دوم میتواند مجموعهای از راهنماها و شاخصها برای ارزیابی و حرکت حوزه در اختیار مدیران قرار دهد. بر همین اساس، مدیران مناطق و مدارس باید اسناد بالادستی و برنامه دوم را مبنای حرکت خود قرار دهند و متناسب با شرایط مناطق و مدارس، برنامههای اجرایی خود را طراحی و با سرعت و دقت دنبال کنند.
اعرافی همچنین بر ضرورت تقویت شوراهای استانی حوزه تأکید کرد و گفت: شوراهای استانی با همت مدیران و مسئولان باید فعالتر شوند؛ برای جلسات دستور کار مناسب تهیه شود، اطلاعات لازم در اختیار اعضا قرار گیرد و از ظرفیت نمایندگان ولیفقیه و ائمه جمعه برای ارتقای فعالیتهای حوزوی استفاده شود. حتی میتوان موضوعات مطرحشده در این اجلاس را در شوراهای استانی مطرح کرد و از اعضا نظر خواست تا در برخی موارد، ایدههای جدید و افقهای تازهای شکل بگیرد.
مدیر حوزههای علمیه کشور با قدردانی از فعالیتهای صورتگرفته در قالب قرارگاهها در دوره جنگ تحمیلی، اظهار کرد: مدیران و مسئولان حوزه در طول این ایام در قالب قرارگاه و فعالیتهای مختلف، اقدامات مهمی انجام دادند و باید این مسیر با قوت ادامه پیدا کند
ضرورت پیگیری و اجرای کامل مصوبات سفرهای استانی
وی همچنین بر ضرورت تعیین تکلیف مصوبات سفرهای استانی تأکید کرد و گفت: طی سالهای گذشته نزدیک به یکصد سفر انجام شده و هر سفر دارای مصوباتی بوده است که باید تعیین تکلیف شوند.
اعرافی خطاب به مدیران مناطق گفت: مصوبات سفرهای انجامشده به استانها را با معاونتهای ستادی و بخشهای مربوطه جمعبندی کنید و مشخص شود کدام مصوبات اجرا شده، کدام نیازمند پیگیری است و کدام به دلیل تغییر شرایط یا موانع بالادستی امکان اجرا ندارد.
تجدید عهد حوزه با پیامبر(ص)، اهلبیت(ع) و رسالت تاریخی حوزه
اعرافی در ادامه گفت: نخستین عهدی که در این اجلاس باید مورد تأکید قرار گیرد، تجدید عهد با رسول خدا(ص) و ائمه اطهار(ع) برای ادامه مسیر حوزههای علمیه و استمرار رسالت انبیای الهی و اوصیای آنان است.
وی در ادامه انقلاب اسلامی را «پدیدهای بزرگ و درخشان در دوره معاصر و جهان اسلام» توصیف کرد و افزود: انقلاب اسلامی برای ما یک اصل است و در آن، تجلی اسلام و اندیشههای اسلامی را مشاهده میکنیم.
مدیر حوزههای علمیه کشور تأکید کرد: حوزههای علمیه خود را پاسدار انقلاب اسلامی میدانند و این انقلاب را بر اساس اندیشههای امام خمینی(ره)، رهبر معظم انقلاب و آرمانهای متعالی آنان تفسیر میکنند.
وی با اشاره به جایگاه ولایت فقیه و رهبری در نظام اسلامی گفت: حوزههای علمیه بر تداوم این مسیر از طریق ولایت فقیه و رهبری ایستادهاند و بیعت و فرمانبری از رهبری را از اصول اساسی حرکت خود میدانند.
اعرافی همچنین بر احترام به جایگاه مرجعیت و حوزههای علمیه تأکید کرد و گفت: حوزه بر سر آرمانهای الهی، اهداف شهدا، آرمانهای امام راحل و مسیر ولایت فقیه و رهبری ایستاده است و برای استمرار این راه آمادگی دارد.
حوزه خود را در کنار ملت ایران و جبهه مقاومت میداند
مدیر حوزههای علمیه کشور با قدردانی از ملت ایران، امت اسلامی، مجاهدان و جریان مقاومت، اظهار کرد: ما در برابر ملت ایران و امت اسلام خاضع هستیم و قدر فداکاریهای آنان و مجاهدان راه خدا را میدانیم.
عضو فقهای شورای نگهبان با تأکید بر اینکه مقاومت را یک جریان جهانی دانست، افزود: ممکن است مقاومت در مقطعی و در نقطهای با فشار، سرکوب یا جنایت مواجه شود، اما این مسیر و این جریان خاموششدنی نیست.
اعرافی با اشاره به شرایط کنونی منطقه و جهان اظهار کرد: امروز منطقه، امت اسلام و جهان در یک بزنگاه مهم قرار دارند و باید در برابر طاغوتها و قدرتهای استکباری ایستادگی کرد.
عضو شورای عالی حوزه های علمیه تصریح کرد: ملت ایران مسیر ایستادگی را انتخاب کرده است و حوزههای علمیه نیز بر سر این مبارزه و عهد ایستادهاند.
مدیر حوزههای علمیه کشور از مسئولان فرهنگی، دیپلماسی، اقتصادی و دیگر دستگاههای کشور خواست با نگاه تمدنی و بدون ترس و واهمه، برای پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی تلاش کنند و افزود: فرهنگ مقاومت باید در عرصههای مختلف، از اقتصاد و دیپلماسی گرفته تا سیاست و فرهنگ، مورد توجه قرار گیرد.
تقدیر از نیروهای مسلح
وی همچنین از نیروهای مسلح تقدیر کرد و گفت: امیدواریم نیروهای مسلح همچنان در این مسیر نقشآفرین و پیشگام باشند و با ظرفیتها و تجهیزات خود، در مسیر تحقق آرمانهای بزرگ نظام اسلامی نقش ایفا کنند.
اعرافی با تأکید بر ضرورت آغاز سال تحصیلی حوزه با همان معیارهای مورد تأکید در جلسات پیشین، اظهار کرد: حوزه نباید از نبرد و کارزار بزرگ تمدنی غفلت کند و باید برای آینده، عالمانی در تراز والا تربیت کند.
عضو شورای عالی حوزه های علمیه خاطرنشان کرد: روح جهادی، تحولخواهی و توجه به پاسخگویی به نیازهای معاصر باید از مدیران و مسئولان به مدارس، استادان و جامعه حوزوی منتقل شود.
مدیر حوزههای علمیه کشور افزود: وظیفه ما فقط شنیدن و توجه به این نکات نیست، بلکه باید افقهای جدید را پیش روی مدیر، طلبه و استاد حوزه باز کنیم تا آنان نیز بتوانند این رسالت را در جامعه دنبال کنند. این وظیفه محدود به ایران نیست؛ بلکه مبانی فکری و اعتقادی اسلام و اندیشههای حوزه باید در سطح جهان تبیین و منتشر شود و کسانی که خود را مرد این میدان میدانند، باید برای انجام این تکالیف الهی وارد عرصه شوند و از هیچ تلاشی دریغ نکنند.
تدوین و ابلاغ مصوبات اجلاس در ماه آینده
مدیر حوزههای علمیه کشور در ادامه با اشاره به این که مجموعه مباحث مطرحشده در اجلاس، همراه با مصوبات کمیسیونها و جمعبندیهای صورتگرفته، طی جلسات تکمیلی بررسی و در مجموعه مصوبات درج خواهد شد، اظهار کرد: تلاش میکنیم مجموعه مباحث و مصوبات اجلاس در اختیار شورای عالی حوزههای علمیه قرار گیرد تا در ادامه مسیر مورد استفاده قرار گیرد.
اعرافی در پایان با دعا برای استمرار راه شهدا و توفیق مسئولان نظام اسلامی، اظهار کرد: از خداوند متعال میخواهیم ما را قدردان شهدا و رهبران الهی انقلاب قرار دهد، مسیر هدایت امت اسلامی به سمت صلاح و کمال استمرار یابد و انقلاب اسلامی به انقلاب جهانی حضرت ولیعصر(عج) متصل شود.
انتهای پیام/