به گزارش بازار، نخستین انتقال مستقیم یک محموله ریلی از چین به افغانستان از مسیر ایران، نشانهای از شکلگیری یک مسیر تازه در شبکه ترانزیتی منطقه است؛ مسیری که میتواند چین را از طریق آسیای مرکزی و ایران به افغانستان متصل کند و جایگاه کریدور خواف–هرات را در تجارت منطقهای ارتقا دهد.
مصطفی رضایی، مدیر کریدور ریلی ایران–افغانستان، اعلام کرده است یک محموله ۵۰۰ تنی تخته «ام دی اف» از پکن حرکت کرده و پس از عبور از ترکمنستان، وارد شبکه ریلی ایران شده است. این محموله در ادامه از طریق کریدور خواف–هرات به ایستگاه روزنک در ولایت هرات رسیده است.
اهمیت این انتقال در آن است که محموله یادشده بدون تخلیه و بارگیری مجدد در طول مسیر جابهجا شده است؛ موضوعی که میتواند زمان و هزینه حملونقل را کاهش دهد و در صورت تداوم، بر رقابتپذیری این مسیر در برابر کریدورهای رقیب اثر بگذارد.
برای افغانستان، توسعه چنین مسیری اهمیت ویژهای دارد. این کشور به دلیل نداشتن دسترسی مستقیم به آبهای آزاد، برای تجارت خارجی خود به مسیرهای کشورهای همسایه وابسته است و در سالهای اخیر تلاش کرده مسیرهای تجاری خود را متنوع کند. اتصال ریلی به ایران میتواند دسترسی افغانستان را به شبکه حملونقل منطقهای و بنادر جنوبی ایران افزایش دهد و در عین حال، مسیر تازهای برای ورود کالاهای چینی به بازار افغانستان فراهم کند.
از سوی دیگر، این تحول برای ایران نیز تنها یک پروژه حملونقلی نیست. افزایش حجم بار در مسیر خواف–هرات میتواند نقش ایران را بهعنوان پل ارتباطی میان شرق آسیا، آسیای مرکزی و افغانستان تقویت کند. در شرایطی که کشورهای منطقه برای جذب مسیرهای ترانزیتی و سهم بیشتر از تجارت شرق و غرب رقابت میکنند، توسعه چنین کریدورهایی میتواند به افزایش درآمدهای ترانزیتی و تقویت جایگاه ژئوپلیتیکی کشور منجر شود.
با این حال، تبدیل این مسیر به یک کریدور پایدار و پررونق به بیش از راهاندازی یک قطار نیاز دارد. افزایش حجم بار، توسعه زیرساختهای ریلی افغانستان، تسهیل روندهای گمرکی و مرزی و تأمین امنیت مسیر از جمله عواملی هستند که آینده این کریدور را تعیین خواهند کرد.
در همین چارچوب، برنامههای اعلامشده برای توسعه شبکه ریلی افغانستان و ساخت خطآهن هرات–مزارشریف میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند. در صورت تحقق این پروژهها، مسیر خواف–هرات امکان اتصال گستردهتر به شمال افغانستان و شبکه ریلی آسیای مرکزی را پیدا خواهد کرد و میتواند از یک مسیر محدود میان ایران و غرب افغانستان به بخشی از یک شبکه ترانزیتی بزرگتر تبدیل شود.
از این منظر، حرکت نخستین محموله مستقیم چین به افغانستان از مسیر ایران را میتوان گامی قابل توجه اما مهم در مسیر تغییر نقشه ترانزیتی منطقه دانست؛ مسیری که موفقیت آن به استمرار عملیات تجاری و تبدیل یک حرکت نمادین به جریان پایدار کالا وابسته است.