به گزارش خبرگزاری تسنیم از زابل، منطقه سیستان شامل پنج شهرستان زابل، زهک، هامون، هیرمند و نیمروز واقع در شمال استان سیستان و بلوچستان، یکی از مستعدترین مناطق کشور برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر است؛ موقعیتی که میتواند آینده انرژی ایران را متحول کند.
.
این منطقه با داشتن بیش از 300 روز آفتابی در سال و بادهای قوی موسمی، از پتانسیلهای قابل توجهی برای تولید برق خورشیدی و بادی برخوردار است. شهرستانهای زهک، هیرمند، هامون، نیمروز و زابل دقیقاً در همین بخش از کشور قرار دارند و سهم قابل توجهی از این مزیتهای طبیعی را به خود اختصاص دادهاند.
شرایط اقلیمی سیستان؛ خورشید و باد در خدمت انرژی
تابش خورشید در این منطقه بسیار بالا است؛ مطالعات میدانی نشان میدهند که میزان تابش مستقیم خورشید در سیستان و بلوچستان بین 5.5 تا 6.3 کیلوواتساعت بر مترمربع در روز است، رقمی که آن را در صدر بهترین مناطق خورشیدی کشور قرار میدهد. همچنین، بادهای موسمی و محلی و بادهای 120 روزه با سرعت قابل توجه، فرصتی ممتاز برای نیروگاههای بادی فراهم کردهاند.
این شرایط اقلیمی ویژه باعث شده که تخصصان انرژیهای نو از توان بالقوه این منطقه به عنوان ترکیب هیبریدی باد و خورشید برای تأمین برق پایدار و منعطف یاد کنند.
تابش خورشیدی بلندمدت و بدون وقفه در سیستان، آن را به یکی از بهترین نقاط ایران برای سرمایهگذاری در نیروگاههای خورشیدی تبدیل کرده است.
بر اساس برنامهریزی وزارت نیرو و سازمانهای مرتبط، ظرفیت تولید انرژی خورشیدی برای استان سیستان و بلوچستان حدود 273 مگاوات پیشبینی شده است. در این طرحها، 12 نقطه مستعد برای احداث نیروگاههای خورشیدی شناسایی شده و روند فنی و اداری آن در حال انجام است.
خورشیدیها چگونه برق میسازند؟
نیروگاههای خورشیدی از صفحات فتوولتائیک استفاده میکنند که نور خورشید را مستقیماً به برق تبدیل میکند، بدون نیاز به سوختهای فسیلی و با آلایندگی صفر. این فناوری در مناطقی مانند زهک، نیمروز، هیرمند، هامون و زابل، به دلیل تابش بالای خورشید، بازدهی بسیار بالاتری نسبت به سایر مناطق کشور دارد.
با افزایش خودکفایی در تولید برق بومی از خورشید، فشار بر شبکه سراسری برق کاهش مییابد و میتوان انرژی مازاد را نیز به بازار صادراتی عرضه کرد.
باد نیرویی پایدار و قدرتمند
بادهای منطقه سیستان منحصر به فرد هستند؛ به ویژه بادهای 120 روزه که میتوانند به صورت طبیعی توربینهای بادی را به گردش درآورند. در بخش شمالی استان در منطقه میل نادر(نزدیک زابل و نیمروز)، احداث نیروگاه بادی با ظرفیت قابل توجه در دستور کار است و برخی بخشها از آن بهرهبرداری شدهاند.
یکی از این پروژهها، نیروگاه بادی با ظرفیت 50 مگاوات است که با چندین توربین نصبشده، در حال تولید برق پاک است و تأثیر آن در کاهش مصرف سوختهای فسیلی قابل مشاهده است.
اگرچه منطقه سیستان یکی از بادخیزترین مناطق ایران است، در گذشته این ظرفیت مغفول مانده بود، اما اکنون با ورود پروژههای بادی، تحولی در این بخش شکل گرفته است.
مطالعات علمی نشان دادهاند که مناطقی مانند زابل و زهک دارای چگالی انرژی بادی بسیار مناسب برای نیروگاههای بزرگ هستند، بهطوری که میتوان از توربینهای با توان بالا در آنها استفاده کرد. این ظرفیت بادی نه تنها میتواند برق مورد نیاز منطقه را تأمین کند، بلکه با توسعه زیرساختهای مناسب، امکان صادرات برق به مناطق همسایه و حتی خارج از کشور نیز وجود دارد.
ترکیب تکنولوژی خورشید و باد برای پایداری بیشتر
یکی از رویکردهای پیشرفته در انرژیهای تجدیدپذیر، توسعه سیستمهای هیبریدی است که از تلفیق خورشید و باد برای تأمین برق استفاده میکنند. در سیستان، به دلیل همزمانی بالا بودن تابش و وزش باد، این سیستمها میتوانند پایداری انرژی را افزایش دهند و نوسانات تولید را کاهش دهند.
این پتانسیل خلاف معمول در بسیاری از نقاط جهان است و اگر با برنامهریزی دقیق و سرمایهگذاری هوشمند بهرهبرداری شود، میتواند تبدیل به یک قطب انرژی پاک در سطح ملی و منطقهای گردد.
فرصتهای اقتصادی توسعه انرژی در سیستان
توسعه انرژیهای نو میتواند گامی جدی در ایجاد اشتغال منطقهای باشد؛ از نصب و نگهداری نیروگاهها گرفته تا خدمات پشتیبانی زیرساختی و فنی. علاوه بر اشتغال، سرمایهگذاری در بخش انرژی پاک میتواند باعث افزایش درآمدهای شهری و روستایی شود و کمک کند تا مناطق کمتر توسعه یافته سیستان جهشی اقتصادی را تجربه کنند.
از سوی دیگر، تولید انرژی پاک میتواند وابستگی کشور به سوختهای فسیلی را کاهش دهد و نقش ایران در بازار انرژیهای سبز جهانی را ارتقا دهد.
موقعیت جغرافیایی سیستان بهگونهای است که نه تنها تولید برق پاک در آن مقرون به صرفه است، بلکه میتواند بهعنوان مرکز عرضه انرژی سبز به کشورهای همسایه نیز عمل کند. با تقویت شبکههای انتقال برق و زیرساختهای ارتباطی، منطقه سیستان میتواند نقش محوری در تجارت برق پاک با افغانستان، پاکستان و کشورهای قفقاز ایفا کند. چنین استراتژیهایی میتواند موقعیت ایران را در بازار انرژیهای نو تقویت کند و یک مسیر صادرات درآمدزا برای اقتصاد ملی فراهم آورد.
چالشها و راهکارهای توسعه تجدیدپذیر
هرچند پتانسیل بادی و خورشیدی در سیستان بینظیر است، اما توسعه کامل آن نیازمند زیرساخت انتقال برق، سرمایهگذاری و سیاستگذاری حمایتی است. تقویت شبکه انتقال انرژی، برنامههای تشویقی برای سرمایهگذاران و تضمین خرید برق تولیدی از جمله راهکارهای تسریع در توسعه این بخش هستند.
تجربههای جهانی نشان میدهد که حمایتهای مالی و سیاستهای تضمین خرید برق میتوانند ریسک سرمایهگذاری در انرژیهای نو را بهطور قابل توجهی کاهش دهند.
مزایای زیستمحیطی تولید انرژی تجدیدپذیر
یکی از مهمترین مزایای انرژیهای خورشیدی و بادی، کاهش آلودگی هوا و کاهش انتشار گازهای گلخانهای است، که در مناطقی با شرایط خشک و گرم مثل سیستان اهمیت بیشتری دارد. با کاهش وابستگی به نیروگاههای حرارتی سوخت فسیلی، کیفیت هوا در شهرها و روستاهای اطراف نیز بهبود مییابد، که به سلامت عمومی جامعه کمک میکند. این تحول انرژی میتواند بخشی از استراتژی ملی ایران در جهت حفاظت از محیط زیست و مقابله با تغییرات اقلیمی باشد.
توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در سیستان میتواند تحولات اجتماعی- فرهنگی نیز به همراه داشته باشد؛ از طریق ایجاد اشتغالهای فنی و جذب نیروی کار محلی. آموزش مهارتهای نصب، بهرهبرداری و نگهداری نیروگاههای خورشیدی و بادی میتواند نسل جدیدی از تکنسینها و متخصصان انرژی پاک را پرورش دهد. این موضوع همچنین میتواند باعث افزایش آگاهی عمومی نسبت به فواید انرژیهای پاک شود و مشارکت عمومی در توسعه این بخش را افزایش دهد.
چشمانداز آینده انرژی در سیستان
با توجه به برنامههای در دست اجرا، پیشبینی میشود که تا چند سال آینده ظرفیت قابل توجهی از انرژی خورشیدی و بادی در منطقه سیستان عملیاتی شود. اگر طرحهای 273 مگاواتی خورشیدی و پروژههای بادی چند صد مگاواتی به مرحله اجرا برسند، این منطقه میتواند سهم مهمی از انرژی پاک کشور را تأمین کند. توسعه این ظرفیتها نه تنها بخشی از راهحل تامین انرژی پایدار برای سیستان بلکه نمونهای از حرکت به سوی اقتصاد سبز در ایران خواهد بود.
بهرهبرداری از انرژیهای تجدیدپذیر در سیستان میتواند به عنوان مدل موفق توسعه پایدار در مناطق خشک و نیمهخشک کشور معرفی شود و الهامبخش سایر استانها باشد. این تحولات همچنین میتواند مسیر ایران را در بازار جهانی انرژیهای پاک هموارتر سازد و نقش این کشور را در مقابله با چالشهای اقلیمی تقویت کند. پتانسیل بادی و خورشیدی سیستان میتواند سرآغاز یک انقلاب انرژی سبز در جنوب شرق ایران باشد، که از منظر اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی اهمیت راهبردی دارد.
انتهای پیام/